Geschiedenis IJsselmeer

Van Zuiderzee naar IJsselmeer

Het IJsselmeer zoals we het nu kennen, was vroeger een zee; de Zuiderzee. De Zuiderzee bestond uit het gebied wat nu het IJsselmeer, Markermeer en de provincie Flevoland zijn. De Zuiderzee was ontstaan rond het jaar 1200 en zorgde voor overstromingen waarbij veel mensen omkwamen. Een steeds groter wordende groep belangrijke mensen was ontevreden over het beleid van de Nederlandse regering; er werd niets gedaan om de overstromingen tegen te gaan. Zij vonden dat er dijken en dammen gebouwd moesten worden om te voorkomen dat er overstromingen plaats zouden vinden. Er werden plannen bedacht om de Zuiderzee in te dammen.

De bouw van de Afsluitdijk

Het IJsselmeer is in 1932 ontstaan door afdamming van een deel van de Zuiderzee met de Afsluitdijk. Voor de aanleg van de Afsluitdijk strekte de Zuiderzee zich uit tot aan de Waddeneilanden. De Zuiderzee zorgde vóór de afsluiting voor een belangrijke bron van inkomsten voor vissers. Rond 1900 zorgde de visserij op haring en ansjovis voor goede inkomsten voor de vissers in de havenplaatsen gelegen aan de Zuiderzeekust.

De Zuiderzee zorgde ook voor veel stormvloeden en overstromingen. Bij storm beukten vloedgolven op de oevers waarbij het land overspoelde, grote schade aanrichtten en slachtoffers eisten. Om de overstromingen te stoppen, werd er in 17de eeuw een plan bedacht om de Noordzee en de Zuiderzee van elkaar te scheiden. In 1886 werd door enkele notabelen de Zuiderzeevereniging opgericht die moest onderzoeken of drooglegging van (delen van) de Zuiderzee haalbaar was. Ingenieur Cornelis Lely was een belangrijk lid en later voorzitter van deze vereniging. In 1891 ontwierp hij het eerste plan voor de afsluiting en inpoldering van de Zuiderzee.

In 1913, Cornelis Lely was toen Minister van Waterstaat, werden de plannen opgenomen in het regeringsprogramma. In 1918 werd de 'Wet tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee' aangenomen. De werkzaamheden konden beginnen. Twee redenen gaven de doorslag om de Afsluitdijk aan te leggen en delen van de Zuiderzee droog te leggen. Ten eerste zorgde het voedseltekort tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914 - 1918) ervoor dat nieuwe landbouwgrond nodig was. Daarnaast was er een stormvloed in 1916, waarbij grote delen van Noord-Holland overstroomden en veel mensen verdronken. Afsluiting van de Zuiderzee zou ervoor zorgen dat overstromingen werden beperkt.

In 1919 begon de Dienst der Zuiderzeewerken met de bouwwerkzaamheden. Er werd eerst een dijk aangelegd tussen Noord-Holland en het eiland Wieringen, de Amsteldiepdijk. De ervaring die hierbij werd opgedaan, werd enkele jaren later gebruikt bij de aanleg van de Afsluitdijk.

De bouw van de Afsluitdijk startte in 1927 en op 28 mei 1932 werd het laatste gat in de dijk afgesloten. Op 25 september 1933 werd de Afsluitdijk officieel opengesteld. De Zuiderzee hield op te bestaan en de naam van het binnendijkse water werd veranderd in IJsselmeer.

Video's Zuiderzee en Afsluitdijk

Hiernaast zijn twee filmpjes te bekijken over de geschiedenis van de Zuiderzee en de Afsluitdijk. De filmpjes zijn op volledig scherm te bekijken als je rechts onder aan het beeld het 'fullscreen' icoontje aanklikt.
Bron: SchoolTV Beeldbank  
                    
 
 Ing. Cornelis Lely                                                                                            Aanleg van de Afsluitdijk       Ter ere van Lely en zijn werk is er een standbeeld van hem gemaakt. Dit beeld staat bij 
   het monument op de Afsluitdijk, op de plaats waar de Afsluitdijk is gesloten.